10 Ekim 2025 · Av. Arb. Melis Belibağlı Buluz
Arabuluculuk; tarafların, uzman bir üçüncü kişinin (arabulucunun) yönetiminde bir araya gelerek uyuşmazlıklarını müzakere yoluyla çözmelerini sağlayan, 6325 sayılı Kanun ile düzenlenmiş alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Türk hukukunda bazı uyuşmazlıklar bakımından arabuluculuk, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu bir dava şartı hâline getirilmiştir.
Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı
- İş uyuşmazlıkları: İşçi-işveren arasındaki alacak, tazminat ve işe iade talepleri.
- Ticari uyuşmazlıklar: Konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri.
- Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketici mahkemesinin görev alanına giren belirli uyuşmazlıklar.
- Kira ve komşuluk uyuşmazlıkları: Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (tahliye dahil önemli bir bölümü), ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkına ilişkin uyuşmazlıklar da dava şartı kapsamına alınmıştır.
Dava şartına tabi bir uyuşmazlıkta arabulucuya başvurulmadan dava açılması hâlinde dava, usulden reddedilir; bu nedenle sürecin doğru kurgulanması önemlidir.
Süreç Nasıl İşler?
- Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
- Görevlendirilen arabulucu tarafları toplantıya davet eder; görüşmeler gizlilik içinde yürütülür.
- Süreç, ticari uyuşmazlıklarda kural olarak altı-sekiz hafta gibi kısa bir sürede tamamlanır.
- Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir; icra edilebilirlik şerhi verilen (veya taraf vekillerince birlikte imzalanan) anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge gücündedir.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla süreç kapanır ve dava yolu açılır.
Neden Arabuluculuk?
Arabuluculuk; yargılamaya göre çok daha hızlı ve ekonomik olması, gizliliği, ticari ilişkiyi koruması ve çözümün bizzat taraflarca şekillendirilmesi nedeniyle özellikle ticari hayatta güçlü bir araçtır. Görüşmelerde ileri sürülen beyan ve belgeler, sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz; bu da tarafların masada açık konuşabilmesini sağlar.