5 Eylül 2025 · Av. Arb. Melis Belibağlı Buluz
Yurt dışından araç ithali; gümrük kıymeti, ÖTV matrahı, aracın niteliğinin (yaş, hasar durumu, donanım) tespiti ve sonradan kontrol uygulamaları nedeniyle uyuşmazlığa en açık gümrük işlemlerinden biridir. Sorunlar çoğu zaman ithalattan yıllar sonra, sonradan kontrol veya ihbar üzerine başlatılan incelemelerle ortaya çıkmakta ve araç sahiplerine yüksek tutarlı ek tahakkuk ve ceza kararları tebliğ edilmektedir.
Sık Karşılaşılan Uyuşmazlık Tipleri
- Kıymet uyuşmazlıkları: Aracın beyan edilen satış bedelinin idarece düşük bulunarak emsal, katalog veya sigorta değerleri üzerinden kıymet artırımına gidilmesi.
- ÖTV matrahı ve oran uyuşmazlıkları: Donanım farkları ve matrah kalemleri nedeniyle ÖTV farkı tarhiyatları.
- Niteliğe ilişkin tespitler: Aracın hasarlı/hurda niteliği, model yılı veya motor hacmine ilişkin tespit farklılıkları.
- Belge uyuşmazlıkları: Menşe ve dolaşım belgelerinin sonradan kontrolünde çıkan olumsuz sonuçlar.
- El koyma: Kaçakçılık şüphesiyle araca el konulması ve mülkiyet ihtilafları.
Araç Sahibinin Hukuki İmkânları
- Ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı on beş gün içinde itiraz, ret hâlinde otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava.
- Koşulları varsa uzlaşma başvurusu ile yükün azaltılması.
- El koyma kararlarına karşı ceza muhakemesi içinde itiraz ve koşulları varsa aracın teminatla iadesi talebi.
- İyi niyetli üçüncü kişi konumundaki alıcılar bakımından mülkiyetin korunmasına yönelik başvurular.
Araç İthal Etmeden Önce
Uyuşmazlıkların önemli bölümü, işlem öncesi doğru planlama ile önlenebilir niteliktedir. Aracın GTİP'inin, vergi yükünün (gümrük vergisi, ÖTV, KDV) ve ithalat koşullarının önceden hesaplanması; satış sözleşmesi, fatura ve ödeme belgelerinin eksiksiz saklanması; ikinci el araçlarda aracın geçmişine ilişkin kayıtların temini, ileride doğabilecek tarhiyat risklerine karşı en güçlü güvencedir.