Gümrük ve vergi uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan terimlerin sade açıklamaları. Aradığınız kavramı aşağıdaki kutudan filtreleyebilirsiniz.
İthalat veya ihracat işlemleri tamamlandıktan sonra gümrük vergilerinin eksik ya da hiç ödenmediğinin tespit edilmesi hâlinde, eksik kalan verginin yeniden hesaplanarak tahsili amacıyla gümrük idaresince düzenlenen karardır. Tebliğinden itibaren 15 gün içinde itiraz veya uzlaşma yoluna gidilebilir.
Gümrük mevzuatına aykırılık nedeniyle, çoğunlukla eksik ödenen vergilere bağlı olarak kesilen idari para cezasının gümrük idaresince yükümlüye bildirildiği karardır. Ek tahakkukla birlikte veya ayrı düzenlenebilir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 244. maddesi uyarınca; tebliğ edilen gümrük vergileri ve cezaları hakkında, yargı yoluna gitmeden önce yükümlü ile idare arasındaki uyuşmazlığın görüşme yoluyla giderilmesidir. Başvuru, tebliğden itibaren 15 gün içinde yapılır.
İthalat ve ihracatta eşyaya uygulanacak vergi oranlarını gösteren resmî cetveldir. Vergilendirme ve ticaret politikası önlemleri bu cetvel üzerinden yürütülür.
Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde eşyayı tanımlayan 12 haneli koddur. İlk 6 hane Dünya Gümrük Örgütü'nün Armonize Sistem (HS) kodunu, 7-8. haneler AB Kombine Nomanklatürünü (CN), 9-10. haneler ulusal vergi uygulamaları için açılan pozisyonları, 11-12. haneler ise istatistik kodlarını gösterir. Yanlış GTİP beyanı, ek tahakkuk ve cezaların en sık nedenlerindendir.
Eşyanın tarife cetvelinde hangi pozisyonda sınıflandırılacağına ilişkin olarak, kişinin talebi üzerine Bakanlık veya yetkili bölge müdürlüklerince verilen ve idareyi bağlayan resmî karardır. İthalat öncesi tarife riskini ortadan kaldırmanın en güvenli yoludur.
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki gümrük birliği kapsamında, sanayi ürünlerinin serbest dolaşım statüsünü kanıtlayan ve gümrük vergisi avantajı sağlayan belgedir.
İhraç edilen ürünün tercihli menşeini kanıtlayan; AB, EFTA ve serbest ticaret anlaşması (STA) bulunan ülkelerle ticarette gümrük vergisi indirimi veya muafiyeti sağlayan resmî belgedir.
EUR.1 gibi eşyanın tercihli menşeini gösteren; ihracatçının, eşyanın anlaşma kurallarına göre menşeli olduğunu fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerine yazdığı beyandır.
Menşe, bir eşyanın ekonomik milliyetidir. Menşe şahadetnamesi ise eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü kanıtlamaya yarayan belgedir. Sonradan kontrolde menşe ispatlanamazsa ek vergi ve ceza gündeme gelir.
Uluslararası deniz taşımacılığında kullanılan; malın teslim alındığını, taşıma şartlarını ve malın mülkiyetini gösteren resmî taşıma belgesidir.
Yabancı ülkelerde üretilen mal ve hizmetlerin, yürürlükteki gümrük ve dış ticaret mevzuatına uygun şekilde, bedeli ödenerek ülkeye getirilmesi işlemidir.
Bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin, yürürlükteki gümrük mevzuatına uygun şekilde başka ülkelere veya serbest bölgelere satılması işlemidir.
Yurt dışından gelen eşyanın, gümrük işlemleri tamamlanana kadar gümrük kontrolü altındaki güvenli alanlarda kısa süreli bekletilmesidir. Deniz yoluyla gelen yükler için en fazla 45, diğer taşıma yolları için en fazla 20 gün bekleme süresi vardır; süresi içinde işlem yapılmayan eşya için tasfiye süreci başlar.
Gümrük vergileri ödenmemiş yabancı eşyanın, gümrük gözetimi altındaki belirli yerlerde (antrepolarda) süre sınırı olmaksızın muhafaza edilmesine izin veren gümrük rejimidir.
Gümrük antreposu açılmasına ve işletilmesine Ticaret Bakanlığı'nca izin verilen; antreponun idari, mali ve fiziki güvenliğinden gümrük idaresine karşı doğrudan sorumlu olan kişidir. Genel antrepolar (A, B, F tipi) tüm ithalatçıların kullanımına açıkken, özel antrepolar (C, D, E tipi) yalnızca işleticinin kendi eşyası içindir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca; eşyanın gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla takip edip sonuçlandıran, Ticaret Bakanlığı'nca adına A karnesi düzenlenmiş lisanslı meslek mensubudur.
Gümrük idaresince yapılan bazı kontrol ve tespit işlemlerini devlet adına yapmakla yetkilendirilen; en az 7 yıl fiilen gümrük müşavirliği yapmış kıdemli meslek mensubudur.
Gümrüklü sahalarda, limanlarda veya antrepolarda bekleyen eşyanın depolanması karşılığında ödenen barındırma ücretidir. Limanlar genellikle 3-7 gün arası ardiyesiz "serbest süre" (free time) tanır; süre aşılırsa ücret katlanarak artar.
Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar oluşan ardiye ücretleri ithalatta KDV matrahına dahil edilmek zorundadır; tescilden sonra oluşan ardiye ise matraha girmez. Bu ayrımın yanlış yapılması, gümrük idaresince ek vergi ve ceza kesilmesine yol açabilir.
Belirli bir malın ithalatının, yerli üreticiler ve ülke ekonomisi üzerindeki etkilerinin izlenmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı'nca yürütülen önlemdir. Uygulamada birim kıymet eşiği belirlenmekte; eşiğin altında beyan yapan ithalatçıdan gözetim belgesi istenmektedir. Gözetim kıymetine yükseltilen beyanlar nedeniyle fazla ödenen vergilerin iadesi dava konusu edilebilmektedir.
Limited şirketlerde müdürlerin (kanuni temsilcilerin) şirketin vergi borçlarından sorumluluğu; yalnızca görevde bulundukları dönemle ve kendi kusurlarına dayalı olarak sınırlıdır. Bu kapsamda müdür, borçtan şahsi malvarlığı ile sorumlu tutulabilir.
213 sayılı VUK'un 160. maddesi uyarınca; işi bıraktığı tespit edilen, adresinde bulunamayan veya münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği raporla saptanan mükellefin kaydının vergi dairesince silinmesidir. Terkin, önceki dönem yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
